Phần Lan đã dẫn đầu thế giới về giáo dục như thế nào?

Đọc E-paper Ái mộ hệ thống giáo dục “không giống ai” của giang san này, vào năm 2011 Toner đã cùng với nhà làm phim Robert Compton tạo nên một bộ phim tài liệu dài hơn một giờ đồng hồ về nền giáo dục Phần Lan với tên gọi: “The Finland Phenomenon: Inside The World’s Most Surprising School System” – “Hiện tượng Phần Lan – Bên trong hệ thống trường đáng kinh ngạc nhất trên thế giới”. Trở lại Hoa Kỳ, Giáo sư Toner Wagner có bài giải đáp phỏng vấn với David Sirota, một bài trả lời phỏng vấn đáng quan tâm đối với những người làm giáo dục không chỉ ở Hoa Kỳ mà còn ở khắp nơi trên thế giới. Làm thế nào một tổ quốc công nghiệp hóa có thể tạo ra một trong những hệ thống giáo dục thành công nhất trên thế giới theo một cách chẳng giống ai đó là nghiêm cấm việc đua? Câu hỏi được đặt ra và được đáp trong bộ phim nói trên. Bộ phim tài liệu này không chỉ nói về giáo dục Phần Lan mà còn so sánh nó với nền giáo dục của Hoa Kỳ đặt nặng việc thi và yêu cầu cải cách giáo dục đang nóng sốt trên chính trường Hoa Kỳ. Dưới đây là những bàn thảo của David Sirota và Giáo sư Toner Wagner: *Phần Lan đã được những gì và lịch sử đằng sau nền giáo dục thành công của họ là gì? Vào đầu những năm 1970, Phần Lan có một hệ thống giáo dục bị xuống cấp trầm trọng và một nền kinh tế lâm nghiệp dựa vào một sản phẩm độc nhất vô nhị – gỗ, và họ cứ thế chặt cây xuống với một tốc độ chóng mặt. Lúc đó họ nhận ra rằng chặt gỗ không thể đưa họ đi tới đâu nên họ đã quyết định thay đổi hoàn toàn hệ thống giáo dục của mình nhằm tạo ra một nền kinh tế tri thức thực thụ. Vậy là bắt đầu từ những năm 1970, người Phần Lan đã tiến hành đổi mới việc tuyển và đào tạo những đay ngày mai của họ. Đây là một bước căn bản trong quá trình cách tân giáo dục vị nó đã cho phép họ có được mức độ chuyên nghiệp cao hơn giữa các kiền. Vơ phụ thân đều phải có bằng thạc sĩ và hết thảy phải được đào tạo trong cùng một chương trình đào tạo chất lượng cao. Và cũng kể từ đó, dạy học trở nên một nghề được tôn trọng nhất trong từng lớp – không được trả lương cao nhất nhưng cao quý nhất. Kết quả là trong các bài đánh giá học sinh quốc tế, PISA, Phần Lan đã liên tiếp xếp trên quờ các nước phương Tây và thực thụ chỉ có một vài nước phương Đông (với phương pháp học nhồi nhét) có kết quả tương tự. *Như vậy, Phầntu van kien truc quy hoachLan chính yếu dựa vào nghiêm đường chứ không phải hệ thống thẩm tra học sinh? Đúng là như vậy. Ở Phần Lan không hề có cuộc soát học trò cấp quốc gia nào trừ một chương trình rà soát mẫu nhân khẩu của bọn trẻ; không phải để giải trình, không phải cho công chúng, hay để so sánh giữa các dài. Điều sạch đó vì họ đã tạo ra một chừng độ chuyên nghiệp rất cao trong nghề giáo để họ có thể hoàn toàn tin tưởng vào các càn của mình. Khẩu hiệu ở đây là “Niềm tin ưng chuẩn sự chuyên nghiệp”. Sự dị biệt giữa một dài tốt nhất và trường học kém nhất ở Phần Lan chỉ ở mức 4% và con số đó đạt được mà không cần bất kỳ bài rà học trò nào cả. Đây thực thụ là một sự đối chọi với những gì chúng ta biết về cuộc cảihttp://www.Idee.Vncách giáo dục ở Hoa Kỳ. Khi chúng ta nghe tranh biện ở Hoa Kỳ về giáo dục, thường người ta nghĩ đến việc chúng ta cần phải biến nghiêm phụ trở nên “quỵ” và cách để sang sửa hệ thống giáo dục của chúng ta đơn giản chỉ là bắt lũ trẻ thi, thi và thi. Theo ông, tại sao lại có sự dị biệt lớn như vậy trong thái độ của hai nhà nước? Trước hết, tôi muốn chỉ ra rằng Phần Lan được xếp hạng cao nhất trên thế giới về cải tiến, khởi nghiệp và sáng tạo. Trên hết, những gì tôi thấy đặc biệt nhất đó là canh tân ở Hoa Kỳ được lái và dẫn dắt bởi các công ty trong vòng 1/4 thế kỷ qua. Chính David Kearns của Xerox và Lou Gerstner của IBM đã kêu gọi một hội nghị thượng đỉnh quốc gia về giáo dục và họ đã không hề mời bất kỳ một nhà hoạt động giáo dục nào cả. Họ chỉ mời các CEO, thống đốc, thượng nghị sĩ và những người trong quốc hội. Sự khác biệt ở Phần Lan đó là mối quan hệ đối tác giữa doanh nghiệp, người làm chính trị và các nhà giáo, và đây là những gì chúng ta cần ở sơn hà này nhưng lại không có. *Ông sẽ nói gì với những người cho rằng ông chẳng thể so sánh giữa hệ thống giáo dục của Hoa Kỳ và Phần Lan bởi Phần Lan có một dân số đồng nhất trong khi ở Hoa Kỳ lại rất đa dạng? - Trước nhất, dân số Phần Lan đa dạng hơn người ta tưởng, với 15% dân số nói một tiếng nói thứ hai. Có thảy 45 tiếng nói được nói trong các trường ở Helsinki hiện tại. *Thế còn về vai trò của kinh tế? Giáo sư Trường Đại học New York – Diane Ravitch thường nói rằng hệ thống giáo dục ở một nước không thể một mình giải quyết đói nghèo và trong nhiều trường hợp nó sẽ thiên nhiên phản ánh sự đói nghèo. Phần Lan là một tầng lớp có ít bất đồng đẳng về mặt kinh tế hơn Hoa Kỳ rất nhiều. Như vậy sự không có nghèo đói đã giải thích thành công của Phần Lan như thế nào so với chúng ta? - Có hai câu giải đáp ở đây. Đầu tiên, đúng đó là vấn về chủng tộc và giai cấp. Bạn muốn biết điểm thi ở một quận là bao lăm, bạn hãy tìm xem họ nghèo như thế nào. Không cần phải bàn thêm về việc chủng tộc, giai cấp và bất bình đẳng về kinh tế trong giang san này đã đi xa như thế nào để chúng ta có thể hiểu về khoảng cách thành công. Nhưng nói như vậy, tôi đã đến một vài trường tốt nhất ở những quận tốt nhất và ngay cả những trường tư, và tôi nhìn thấy sự giáo dục quá cỡ là tầm thường của đay đả ở đó khi họ dạy học sinh để thi. Và những bài soát thực tiễn chỉ là việc nhớ lại những thông báo, học nhồi nhét đề thi – nơi học trò có thể vượt qua các kỳ thi nhưng lại chẳng học được kỹ năng gì cần thiết trong nền kinh tế kiến thức toàn cầu. Đây chính là điểm mấu chốt mà Phần Lan đã làm khác đi. Họ đã định nghĩa giáo dục chất lượng cao là gì và không chỉ là giáo dục ở mức độ làng nhàng. Họ có tiêu chuẩn cho nó. Thứ hai, họ định nghĩa những gì cấp thiết phải học. Đó không phải là chương trình dựa trên việc học thuộc, nhưng dựa trên sựthiet ke du an kien truc chung cusuy nghĩ. Như vậy, ngay cả ở những quận no ấm nhất, chúng ta vẫn chưa thể tiếp cận tới tiêu chuẩn toàn cầu về thành công và chất lượng trong giáo dục. *Làm thế nào mà Phần Lan đã nâng tầm vai trò của thầy trong con mắt quần chúng. # Tới mức độ nó không chỉ là một nghề được quý trọng mà còn là một nghề được tôn sùng trong khi ở Hoa Kỳ, nghiêm phụ thường bị bôi nhọ? - Họ thực thụ nghĩ về giáo viên như những nhà nghiên cứu khoa học và lớp học là phòng nghiên cứu của họ. Bởi thế, như tôi đã nói, mỗi thầy giáo buộc phải có bằng thạc sĩ và nó là một bằng theo đúng nghĩa của nó – nơi người ta không chỉ học mấy khóa học vớ vẩn về lịch sử và thuyết lí giáo dục. Họ học những khóa học với nội dung giúp cho họ chuẩn bị tới một mức độ cao về mặt tri thức trong lớp học. Đó là điều Đầu tiên. Điểm thứ hai, họ định nghĩa sự chuyên nghiệp đó là làm việc tập thể hơn. Họ dành cho đay nghiến thời kì trong trường học hằng ngày và hằng tuần để làm việc cùng nhau, để nâng cấp chương trình học và các bài giảng. Chúng ta chỉ có mức độ chuyên nghiệp của thế kỷ XIX ở đây hoặc thậm chí tệ hơn thời trung thế kỉ. Đay nghiến làm việc cả ngày một mình và như bạn biết đấy sự cô lập chính là kẻ thù của cải tiến và sáng tạo, đó là những gì người Phần Lan tìm ra nhiều năm trước đây. Hãy đưa nghiêm đường ra khỏi sự cô lập và hãy cho họ chút thời gian để làm việc cùng nhau.