Liên tục Afghanistan: Taliban sẽ trở lại cầm quyền?

Taliban đang hồi sinh từ...Cát bụi Từ cuộc hội thoại vỡ lẽ Mỹ và Taliban dự định tổ chức hội thoại chính thức đầu tiên vào ngày 20/6 tại Doha, thủ đô Qatar. Tuy nhiên, cuộc hội thoại nhanh chóng bị tan vỡ. Sau khi thông tin về cuộc đối thoại trực tiếp Mỹ-Taliban được đưa ra, Tổng thống đương thứ Afghanistan Hamid Karzai cảm thấy như bị sỉ nhục. Ông quyết định không cử phái bộ của mình tham dự cuộc hội thoại này. Căn do rất đơn giản - chưa bao giờ Taliban nhấn chính phủ của Hamid Karzai, họ quan niệm đó là những con rối trong tay Mỹ. Vậy tại sao Hội đồng Hòa bình của chính quyền Hamid Karzai lại có miêu tả diện ở văn phòng đại diện của cái gọi là “Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan”, nơi lá cờ riêng của Taliban tự hào tung bay? Yêu cầu của Kabul là phải gỡ bỏ ngay cái biển đề “Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan” và hạ lá cờ ở văn phòng của Taliban. Về phía Washington, để bảo đảm hòa bình ở Afghanistan sau khi rút hết quân vào năm 2014, không có cách nào khác là phải thương thuyết với Taliban. Điều kiện của Mỹ đưa ra là Taliban phải kết thúc các hành động bạo lực, cắt đứt quan hệ với Al-Qaeda và xác nhận hiến pháp hiện hành của Afghanistan. Tuy nhiên, vào đêm trước của cuộc thương thuyết, Taliban đã tiến công căn cứ quân sự của Mỹ tại Bagram làm 4 binh sĩ Mỹ thiệt mạng và 4 người khác bị thương. Các nhà phân tích khẳng định, cuộc tiến công này được coi là thông điệp của Taliban với ý thức “vừa đánh, vừa đàm”. Cuộc đối thoại chính thức trước nhất giữa Mỹ và Taliban đã vỡ vạc theo dự đoán của không ít các nhà bình luận quốc tế. Tương lai nào cho Afghanistan? Dù rằng phải “ngậm bồ hòn làm ngọt” nhưng những cố gắng đàm phán với Taliban của chính quyền Barack Obama đáng được ghi nhận. Thực ra, tiến trình thương lượng của Mỹ và Taliban đã bị đổ vỡ từ tháng 3/2012, cuộc vỡ lẽ lần này chỉ là bước tiếp theo mà thôi. Còn nhớ trước đó, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry kêu gọi phong trào “Taliban” mau chóng thương thảo với chính quyền Afghanistan và Mỹ, bằng không, Mỹ sẽ đóng cửa văn phòng của họ tại Doha. Hội đồng An ninh Quốc gia Afghanistan cho biết, họ từ khước tham dự cuộc thương lượng này vì “có sự mâu thuẫn giữa lời nói và hành động của Mỹ”. Chính quyền Hamid Karzai cho rằng, việc Mỹ đàm phán với Taliban bên ngoài lãnh thổ Afghanistan là hành động “đi đêm”, làm tổn hại đến uy tín của Chính phủ Afghanistan. Chưa hết, Hamid Karzai quyết định đình chỉ vòng thương thuyết tiếp theo với Mỹ về sự hiện diện của người Mỹ ở Afghanistan sau năm 2014. Như vậy, ít ra đến thời khắc này, những nạm của Mỹ trong việc kéo chính quyền Hamid Karzai và Taliban ngồi lại bàn thương thảo đã tan thành mây khói. Ngay trong nội bộ Taliban, chủ trương đàm phán cũng gây nhiều tranh cãi. Không ít các thủ lĩnh, nhất là các thủ lĩnh trẻ không chấp thuận thương lượng với Mỹ và chính quyền Hamid Karzai. Trong khi đó, ưu tiên hàng đầu của Washington vào thời điểm này là chấm dứt càng nhanh càng tốt cuộc chiến hao người, tốn của ở Afghanistan. Rõ ràng, Mỹ và phương Tây cũng không thể là những kẻ “mang con bỏ chợ”, họ phải giải quyết những hậu quả của cuộc chiến kéo dài hơn 10 năm trời do họ gây ra. Chứng cớ là chuẩn bị cho kế hoạch rút quân vào năm 2014, Mỹ đã dành một khoản tín dụng trị giá 54 tỷ USD để huấn luyện cho 350 ngàn quân lính của chính quyền Hamid Karzai với hy vọng giúp họ đủ sức đương đầu với sự trở lại của Taliban. Có điều, tiền bạc thỉnh thoảng không giải quyết được vấn đề. Câu hỏi đặt ra rằng chính quyền Hamid Karzai có nhận được sự ủng hộ của các bộ tộc ở Afghanistan hay không mới là điều quan trọng. Trong khi đó, Taliban đã “cắm rễ sâu rộng” trong các bộ tộc ở Afghanistan và thể hiện nhựa sống bạt mạng của mình trước bom đạn Mỹ hơn 10 năm nay. Hơn ai hết, họ đã dạy cho người Mỹ một bài học: Vào đã khó, thoát còn khó hơn nhiều. Ngày mai của Afghanistan là quá mịt mờ. Không ít các nhà phân tích cho rằng, sau khi người Mỹ rút quân, đất nước này sẽ rơi vào cuộc nội chiến đẫm máu và rất có thể Taliban sẽ trở lại với nhân cách của người thắng lợi. Duy Long (TH)