Tôi thích niềm vui từ sự dấn thân

Đang nức tiếng với nhiều ca khúc vượt thời gian như: Những cô gái quan họ, Hồ trên núi, Trên đỉnh Phù vân, Một thoáng Tây hồ, Chảy đi sông ơi..., Bỗng nhiên nhạc sĩ Phó Đức Phương hạ khuông nhạc, chuyển sang nghề "đi đòi tiền" hộ nhạc sĩ. Trong mắt những người nhà quen, yêu quý ông, không còn hình ảnh một Phó Đức Phương lãng tử với mái tóc xoăn, nụ cười hiền, mà thay vào đó là dáng dấp của một "ông bản quyền" quyết liệt, đáo để. - 12 năm tạm ngưng công việc sáng tác - cái việc mang lại danh lợi cho bản thân, để đi làm việc "đòi tiền" hộ nhạc sĩ, ông thấy mình được gì và mất gì? - Khi thấy tình trạng xâm phạm bản quyền tác giả quá nặng nề, gây hậu quả xấu trong xã hội nói chung và đời sống âm nhạc nói riêng, chúng tôi mới làm bản kiến nghị có chữ ký của 200 nhạc sĩ và tự tay tôi gửi lên Tổng bí thơ Trung ương Đảng, lên Quốc hội và Chính phủ. Nhưng phải từ năm 2003, sau khi hoàn tất vai trò tổng đạo diễn chương trình Paragame lần thứ hai tôi mới tạm ngưng công việc sáng tác để sang công việc mới mẻ này. Vậy là cũng bước sang năm thứ 11 rồi. Bạn hỏi được gì, mất gì ư? dĩ nhiên cái mất trước nhất là tác phẩm. Từ khi trọng điểm bản quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) bắt đầu phân phối tiền bản quyền tác phẩm cho các tác giả, bạn có tin tôi là nhạc sĩ thuộc loại 1/4 dưới cùng về sốlap du an thiet ke nha cao tangtiền được trả? Nếu vẫn sáng tác, trong 10 năm qua có thể tôi có thêm đến 30 ca khúc mới, biết đâu tiền bản quyền của tôi sẽ được nâng lên rất nhiều. Còn cái được thì bao la lắm. Đối với tôi, việc làm thế nào cho giới nhạc sĩ không bị thua thiệt, đem lại ích công bằng và chính đáng để người nghệ sĩ tái tạo sự sáng tạo của mình là việc cần phải làm. Nếu quyền lợi của các tác giả không được bảo vệ thì niềm ham sáng tạo của họ càng ngày càng mỏi mòn, cạn dần đi. -Nhận thức về điều này tôi nghĩ nhiều người biết, nhưng dám hy gây chuyện nghiệp sáng tác để lao vào lĩnh vực mới mẻ này thì không phải ai cũng dám mạo hiểm. - Đó là trông của bạn. Còn tôi ăn thua đến cùng việc này, thậm chí xót lòng xót ruột. VCPMC ra đời và hoạt động là tôi thỏa mãn được tâm nguyện của mình. Trong tuổi vừa rồi, tôi lao vào việc này không tiếc sức vì tôi thấy việc bảo vệ bản quyền tác giả khôn cùng cần thiết cho giang sơn lúc này, chứ không chỉ vì cho giới âm nhạc. -Vậy có lúc nào ông nghĩ vai trò "ông bản quyền" quan yếu hơn vai trò "ông nhạc sĩ"? - Bản tính thì nó quan trọng hơn công việc sáng tác của tôi. Có ý trung nhân quý thì bảo tôi rằng, công việc bản quyền nên để người khác làm, giới âm nhạc cần ông để sáng tác những ca khúc mang phong cách Phó Đức Phương. Nhưng tôi đã nói, đây là việc quan yếu và tôi nóng lòng muốn giải quyết ngay, quan trọng hơn cả việc sáng tác. Có lần tôi đã tâm can với nhạc sĩ Doãn Nho rằng, cái cảm giác của sự dấn thân, khám phá, mạo hiểm cũng đem lại hưng phấn ghê gớm, đôi khi nó còn hưng phấn hơn cả sáng tác vì nó kịch tính hơn, dữ dội hơn và nó có thể đứng trướctu van nha cao tangranh giới mỏng mảnh của sự thành bại. Tôi thích niềm vui từ sự mạo hiểm dấn thân. -Xin lỗi, theo tâm lý bình thường, người ta nghĩ chắc phải có lợi lộc lớn ông mới đánh đổi như thế? - Mọi người cần hiểu, cái đoạn đầu khổ ải chúng tôi đã vượt qua, còn khi đã định hình và phát triển thì dĩ nhiên chúng tôi phải được đền đáp những lợi. Tương đối, bởi vì VCPMC không phải chỉ có mình tôi mà còn cả một bộ máy. Nếu tôi không nghĩ đến ích lợi thông thường như các tổ chức hoạt động trong xã hội thì làm sao tôi giữ được cán bộ ở cơ quan này. Chuyện lương lậu có tỷ lệ hợp lý, có quốc tế, có kiểm toán ghi nhận. Chúng tôi không phải cơ quan làm kinh tế nhưng có nguyên tố kinh tế. -Có lúc ông đã ví ông và đồng nghiệp ở VCPMC như thầy trò Đường Tăng lên Tây Trúc thỉnh kinh, qua bao khó khăn nặng nhọc để bữa nay đã có 2.558 thành viên tín nhiệm ủy thác quyền tác giả. Hơn 10 năm để đi vào hoat động có hiệu quả, VCPMC có đụng độ nhiều không khi mà tâm lý nhiều người quen dùng "chùa" những sản phẩm ý thức của người khác? - Cộc thì nhiều lắm, có nhiều nơi không chịu thực hiện, trì hoãn, lánh né. Những đối tác lớn có quyền lực chẳng những trì hoãn mà còn phản kích, vùi dập. Công việc của VCPMC khôn xiết gieo neo cũng bởi do nhận thức và lợi quyền cá nhân chủ nghĩa. Nếu ở một sơn hà phát triển, pháp luật nghiêm minh thì việc nộp tiền bản quyền là chuyện phải tuân. -Thực ra trong tầng lớp văn minh, vấn đề nộp tiền bản quyền nằm trong tinh thần công dân, thành một nề nếp. Nhưng nhiều người vẫn nói không mấy thiện cảm rằng công việc của VCPMC chỉ lăm lăm đi thu tiền. - Đúng quá, lợi. Của các tác giả đang bị xâm hại nghiêm trọng, chúng tôi là cơ quan bảo vệ lợi ích cho tác giả thì chúng tôi phải đi đòi tiền cho họ. Như tôi đã nói, đây không chỉ vì lợi ích của nhạc sĩ mà còn vì lợi ích của giang san. Luật pháp phải trả lại lợi ích hợp pháp cho người sáng tạo giúp họ hào hứng tái hiện sản phẩm, góp phần cho tầng lớp phát triển. -Ông quyết liệt dấn thân cho công việc bản quyền đến thế, nghe nói giờ ông định "tái xuất" với âm nhạc. Do ông đang trong tâm cảnh mỏi mệt vì phải đương đầu với nhiều vụ phức tạp, hay công việc của VCPMC đã "ra nong ra né" rồi? - Cái gì cũng có thời khắc của nó. Ban đầu khi tôi làm bản quyềnthiết kế dự án kiến trúccó người nhắc vì sao lại bỏ sáng tác, khi nó hoạt động có hiệu quả thì lại cho rằng, phải có người hy sinh vì nó. Hiện thời sau hơn 10 năm hoạt động có hiệu quả, người ta lại nhắc tôi phải trở về với sáng tác. Thực ra sức việc sáng tác là căn số của tôi rồi. Gần 50 năm tôi đã gắn cuộc thế với âm nhạc. Hơn 10 năm qua tôi tự thấy trách nhiệm của mình phải đảm đang công việc bản quyền, đến hiện thì phải truyền cho người kế tiếp để trở về với bản mệnh của mình, thiên chức của mình. Với tôi, trở về với sáng tác cũng không dễ dàng gì. Trước kia khi tụ hợp hoàn toàn cho sáng tác tôi đã thấy mình nặng nhọc hơn người khác, huống hồ tôi đã để trống hơn 10 năm. Hiện thời một lớp tác giả trẻ lên, một thị trường mới đang phát triển, mình trở lại liệu có thể đồng hành với khán giả và đồng nghiệp tuổi này không? Đó là một thách thức cũng chẳng kém gay go như khi tôi lao vào trận địa quyền tác giả. -Vậy ông có hy vọng vào sự trở lại của mình không? - Tôi đã có một tiền lệ tương tự thế này. Có một khoảng thời gian tôi tận tụy với giới sàn diễn, làm nhạc cho rất nhiều vở kịch. Trong những năm ấy, tôi hầu như thường viết ca khúc. Có lần cùng nhau tâm can, nhạc sĩ Nguyễn Cường khi đó đã thành công tưng bừng với những ca khúc về Tây Nguyên bảo, chúng mình có cống hiến được gì thì đã cống hiến hết rồi. Tôi nói rằng, tôi sẽ quay về sáng tác ca khúc. Rất vui, lần "trở về" đó tôi ra hàng loạt tác phẩm và nó đứng được trong lòng công chúng. Đó là năm 1997, trong một năm tôi có được Trên đỉnh Phù Vân, Chảy đi sông ơi, Không thể có thể, Về quê. Hai năm sau lại có Mái chèo thiên thu, Dòng sông ký ức. Dĩ nhiên mỗi lần thử thách khác nhau, lần này có vẻ khó khăn hơn vì thể ý thức, sức khỏe khác trước, nhưng vẫn hy vọng vì tôi còn khỏe, và hết sức tích cực. - Xin cảm ơn ông và chúc ông đấu "trở về" thành công. Giọng hát Mỹ Linh từng một thời gắn liền với các ca khúc của nhạc sĩ Phó Đức Phương. Ảnh: ĐỨC ANH LAN HƯƠNG (thực hành)