Đào tạo nguồn nhân lực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

 viện trợ đào tạo, tẩm bổ nguồn nhân công cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) là một trong những chính sách tương trợ của quốc gia được khai triển bắt đầu từ năm 2011. Tuy nhiên, sau hai năm khai triển, hiệu quả của chính sách này chưa thật sự rõ nét, trong khi quá trình khai triển đã phát sinh không ít bất cập cần mau chóng khắc phục. 

sinh sản linh kiện, phụ tùng xe máy cho Honda Việt Nam tại Công ty TNHH Công nghệ Cosmos 1.         "Có tiền nhưng chẳng thể tiêu hết"  "phải tương trợ về vốn, mặt bằng, thúc đẩy mở mang thị trường... là những giải pháp ngay thức thì tháo gỡ khó khăn cho DNNVV trong bối cảnh hiện thời thì tương trợ đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân công cho các DN này lại là giải pháp lâu dài nhằm nâng cao sức cạnh tranh của DN, góp phần phát triển DN một cách vững bền". Cục trưởng Phát triển DN (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) Hồ Sỹ Hùng san sớt với chúng tôi khi nói về việc khai triển Thông tư liên tịch 05/2011/TTLT-BKHĐT-BTC của Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Bộ Tài chính về chỉ dẫn viện trợ đào tạo, tẩm bổ nguồn nhân công cho các DNNVV. Với ý kiến tương trợ DN theo chiều sâu, hoạt động viện trợ đào tạo cho DNNVV chỉ nhằm tương trợ đào tạo, tẩm bổ nguồn nhân công, chứ không phải cung cấp trực tiếp nguồn nhân công cho DN. Theo Cục trưởng Hồ Sỹ Hùng, việc khai triển đào tạo, tẩm bổ nguồn nhân công cho DNNVV theo nguyên tắc từng lớp hóa (quốc gia tương trợ một phần kinh phí và các DNNVV, cá nhân chủ nghĩa tham dự đào tạo đóng góp một phần kinh phí), bước đầu đáp ứng được một phần nhu cầu cần thiết về đào tạo, bồi bổ nguồn nhân công từ phía các DNNVV nhằm nâng cao tri thức cử sự DN, đặc biệt là nâng cao kỹ năng quản trị DN cho chủ DN, cán bộ quản lý DN. Việc quốc gia tương trợ một phần kinh phí đào tạo (tối đa 50% tổng kinh phí một khóa đào tạo) đã tạo điều kiện tương đối tiện lợi cho DNNVV tham dự vào quá trình đào tạo, bồi bổ nguồn nhân công. Năm 2011, ngân sách trung ương tương trợ hoạt động này là 20 tỷ đồng. Năm 2012, tổng kinh phí tổ chức các khóa đào tạo là hơn 103 tỷ đồng, trong đó kinh phí từ nguồn ngân sách quốc gia (NSNN) là hơn 56 tỷ đồng (ngân sách trung ương tương trợ hơn 44 tỷ đồng và ngân sách địa phương hơn 11 tỷ đồng). Còn lại là nguồn thu học phí của học viên và từ nguồn huy động, tài trợ khác. Trong bối cảnh NSNN hạn hẹp thì việc cân đối, bố trí kinh phí tương trợ hoạt động đào tạo cho DNNVV là núm lớn của quốc gia. Tuy nhiên, nghịch lý trái ngang là mặc dầu năm 2012 tổng kinh phí NSNN tương trợ thực hành đào tạo tăng gấp nhiều lần so với năm 2011 nhưng thực tiễn khai triển hoạt động này trong năm 2012 mới đạt 79% kế hoạch đề ra. Điều này đồng nghĩa với việc có nhiều bộ, ngành, địa phương, tổ chức, hiệp hội dù được NSNN bố trí kinh phí tương trợ không nhỏ nhưng cho đến hết năm 2012 vẫn chưa thể giải ngân hết. Tình trạng này có thể tiếp chuyện xảy ra trong năm 2013 khi mà đến hết tháng 6 năm nay, các cơ quan, đơn vị thực hành hoạt động viện trợ đào tạo cho DNNVV vẫn chưa nhận được thông tin cấp kinh phí tương trợ đào tạo của năm 2013, trong khi Quốc hội đã duyệt dự toán ngân sách trung ương dành cho viện trợ đào tạo nguồn nhân công cho DNNVV từ tháng 10-2012 với tổng kinh phí là 50 tỷ đồng. TS Nguyễn Hữu Cát, Trưởng ban Đào tạo và hội viên (Hiệp hội DNNVV Việt Nam) cho biết, với tiến độ này, từ nay đến cuối năm, Hiệp hội khó có thể giải ngân kịp. Chưa kể từ khi Bộ Kế hoạch và Đầu tư thông tin kế hoạch kinh phí ngân sách trung ương thì cũng phải mất nhiều thời kì, công sức hoàn tất các thủ tục hành chính liên hệ để có thể nhận được tiền. "Chúng tôi như đang ngồi trên đống lửa. Năm 2012 vừa qua, trong khi chưa nhận được kinh phí tương trợ, Hiệp hội buộc phải tạm ứng để tổ chức các lớp đào tạo cho DN ngay từ đầu năm nên chừng độ hoàn tất kế hoạch của năm trước mới được 97%", - TS Nguyễn Hữu Cát nói. Không chỉ vậy, các nội dung chi tổ chức khóa đào tạo và mức tương trợ hiện quy định theo Thông tư 05/2011/TTLT-BKHĐT-BTC lại không theo giá thị trường mà chỉ theo định mức nên rất khó cho các đơn vị thực hành, nhất là nảy sinh nhiều uổng liên hệ tới việc tổ chức một khóa đào tạo cần được tương trợ, như chi tiền ăn cho giảng sư, uổng quản lý lớp học, uổng chiêu sinh...  Đổi mới nội dung đào tạo  Có thể nói, chính sách viện trợ đào tạo, bồi bổ nguồn nhân công cho các DNNVV là cấp thiết nhưng điều quan yếu là cách thức tổ chức, khai triển như thế nào để chính sách này có thể phát huy hiệu quả cao nhất. TS Nguyễn Hữu Cát nhận xét, trong khi nguồn ngân sách tương trợ hoạt động này còn eo hẹp thì việc tổ chức thực hành cần tụ hội ít mai dong, tránh chồng chéo để không bị phân tán nguồn lực. Một nhân tố khác quyết định hiệu quả của chính sách này là nội dung chương trình đào tạo. chủ toạ Hội thương lái trẻ Hải Phòng Phạm Hồng Điệp cho rằng, nội dung các chương trình đào tạo vẫn đẵn là lý thuyết, thiếu tính thực tế. Đây cũng chính là lý do khiến nhiều DNNVV chưa "thắm thiết" tham dự các khóa đào tạo này. Theo ông Phạm Hồng Điệp, DNNVV nhận thức rất rõ vai trò quan yếu của công tác đào tạo nguồn nhân công nhưng không phải DN nào cũng có thể tự mình tổ chức đào tạo. Để chính sách này phát huy hiệu quả cao nhất thì chương trình, nội dung đào tạo cần sát với thực tế, gắn chặt với các khâu từ sinh sản cho đến quản trị DN. hiện giờ, nhiều chương trình đào tạo mới chỉ chú trọng đến quản trị DN như quản trị nhân sự, ma-két-ting, tài chính, kế toán... Trong khi nội dung đào tạo về quản trị DN chuyên sâu, quản trị sinh sản, các tiêu chuẩn quản lý trong sinh sản... thì hầu như chưa có. Công ty TNHH Công nghệ Cosmos 1 (Phú Thọ) là một trong những DN cung cấp linh kiện, phụ tùng xe máy cho Honda Việt Nam. chủ toạ HĐQT công ty Nguyễn Ngọc Phượng nhìn: "Với những đề nghị cao về chất lượng nguồn nhân công cho Cosmos 1 thì về căn bản, các chương trình tương trợ đào tạo của quốc gia vẫn chưa đáp ứng được, buộc DN phải tự xoay trở. Vấn đề đau đầu của chúng tôi là làm thế nào có được nguồn nhân công chất lượng cao. chẳng thể mơ hồ rằng, DN sẽ tăng trưởng nhanh dựa trên nền móng chất lượng nhân công thấp. Cùng với công nghệ, chúng tôi xác định, nhân công đóng vai trò chủ chốt để luôn đổi mới và nâng cao năng lực cạnh tranh, tham dự sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu". Nhu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân công của DNNVV là rất lớn nhưng thực tiễn cho thấy, do thiếu thông báo nên không ít DNNVV chưa tiếp cận được chính sách tương trợ này của quốc gia. giám đốc điều hành Công ty cổ phần đường Kon Tum Lê Quang Trưởng cho biết: "Chúng tôi ít biết đến các chính sách tương trợ đào tạo của quốc gia cũng như thường nhận được sự chủ động thông báo, tuyên truyền về chính sách này từ phía các cơ quan quốc gia hay các tổ chức, hiệp hội. Tuy nhiên, nếu muốn chính sách này phát huy hiệu quả thì nên đổi mới phương pháp tương trợ đào tạo, chả hạn như phải phân loại các DN theo ngành nghề, theo đề nghị phát triển của từng loại DN để tổ chức những lớp đào tạo ăn nhập, đáp ứng đúng nhu cầu của DN". Những hạn chế, bất cập trong việc khai triển chính sách viện trợ đào tạo, bồi bổ nguồn nhân công cho các DNNVV đang được Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Bộ Tài chính khắc phục bằng việc xây dựng dự thảo Thông tư liên tịch thay thế Thông tư 05/TTLT-BKHĐT-BTC. Cục trưởng Phát triển DN Hồ Sỹ Hùng khẳng định, trong thời kì tới, hoạt động đào tạo này sẽ được định hướng tụ hội hơn vào những đối tượng DN cụ thể, lĩnh vực/ngành nghề, địa bàn có thuộc tính trung tâm, trung tâm. Nâng cao chất lượng đào tạo sẽ được chú trọng thay vì khai triển tương trợ trên diện rộng nhưng không hiệu quả. Và điểm quan yếu là nội dung đào tạo phải theo sát nhu cầu của DN mặc dầu việc xác định nhu cầu này rất khó vì DN đa dạng với nhu cầu đào tạo khác nhau. bởi vậy, chính sách tương trợ của quốc gia phải có độ mở, linh hoạt cao hơn để có thể điều chỉnh những nội dung không ăn nhập thực tế. Bài, ảnh: THU HÀ và SÔNG TRÀ